21 Ocak 2017 Cumartesi

Çocuk Kitaplarının Denetimi ve 1. Sınıf Kitabındaki 'Özge küçük gelin oldu' İfadesi



Toplumsal cinsiyet rolleri konulu tezimizi hazırladığımız şu günlerde Mavideniz Yayınları'na ait olduğu söylenen yardımcı ders kitabındaki ifade benim de dikkatimi çekti. İlköğretim 1. sınıf için yayınlanan yardımcı kitabın içerisindeki bir örnek cümlede 'Özge küçük gelin oldu' ifadesi geçiyor. Pek çoğunuz sosyal medyada da ilgili fotoğrafı görmüşsünüzdür.

Biz çocuk kitaplarında erkek ve kadının rolü, anne hep mutfakta ve ev işleri ile ilgilenirken meslek sahibi olan neden hep baba gibi konuları tartışırken 'küçük gelin' gibi gözden kaçmayacak bir ifadenin olması bu konuda hangi aşamada olduğumuzu gösteriyor aslında. Bu da bize çocuklar için yayınlanan kitapların denetlenmesindeki açığı gösteriyor. 

Tam da bu denetim konusu ile ilgili tanık olduğum bir olayı anlatmak istiyorum. Arkadaşlarımla lisans tezi kapsamında okul öncesi kurumlarda kullanılan çocuk hikaye kitaplarını araştırıyorduk. Milli Eğitim'in bu konuda incelenmiş ve onaylanmış bir kitap listesi olduğu düşüncesiyle ilgili müdürlüklerle görüşme yaptık (Talim Terbiye Kurulu, Temel Eğitim Birimi gibi). Bunun sonucunda ise ilgililerden okul öncesi kurumlarda hikaye kitaplarına ilişkin hiçbir liste, önerilen bir hikaye kitabı olmadığı bilgisini aldık. Yani ülkemizde bulunan bakanlığa bağlı tüm anaokulları bu konuda kurumun insiyatifine bırakılmış. 'Çocuklar kitapla tanıştırılıyor mu, hangi kitaplar tercih ediliyor, bu kitapların içeriği ne?' gibi bir kaygı güdülmemiş. Tamamen kurum müdürü ve öğretmenin tercihi ile bakanlık tarafından hiçbir yönlendirme yapılmaksızın seçiliyor (ya da hiç tercih edilmiyor) okul öncesi hikaye kitapları. Erken çocukluk dönemi için kitapların önemi düşünülürse bu da bize kurumlardaki büyük bir açığı gösteriyor. Bu konuda bilinçli pek çok öğretmen olduğu gibi, hiçbir denetim yapılmadan kurumda okutulan kitaplar da var ne yazık ki.

'Özge küçük gelin oldu' ifadesi ise bize ilköğretim kitaplarında da yeterli denetimin olmadığının bir göstergesi. Kitabın hazırlık kısmı düşünülürse böyle bir ifadenin kullanılması başlı başlına bir sorun zaten. Gerekli denetimin her ne kadar kitap piyasaya sürülmeden önce yapılması gerekliyse de bu durum aileleri daha dikkatli olmaya itiyor. Aileler için verilebilecek en büyük öneri çocuğunuz bir ürüne maruz kalmadan önce (kitap, oyun, oyuncak, çizgi film...) mutlaka siz ebeveyninin denetiminden de geçmeli.

Bir diğer gösterge ise kitap hazırlık sürecinde etkili kişiler üzerine. Çocuğun gelişimi, kavram kullanımı, öğretim teknikleri gibi konuları bir kenara bırakın böyle ciddi bir konuda bile 'küçük gelin' gibi bir söylemin özellikle de ders kitabında bulunması. Umarım kısa sürece yapılan bu hatadan dönülür ve yenileriyle karşılaşmayız. Bu konuda da her ne kadar keşke buna gerek olmasa da verilen tepkilerin önemi büyük. Özellikle sosyal medyada verilen tepkilerin artması yetkililerin dikkatini çekiyor ve daha hızlı adım atılmasını sağlıyor. Bu nedenle gelişimci, öğretmen, ebeveyn, kendisini sorumlu hisseden herkesin duruma gözünü kapamaması da önemli.

Daha nitelikli çocuk kitaplarının olduğu bir ortama sahip olmak ümidiyle.


4 yorum:

  1. Küçük gelin oldu ifadesi ne derece dikkatli olmamış gerektiğini açıklıyor zaten. İnsan düşünüyor ama aklı almıyor. :(

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Öyle çok şey var ki daha yazılacak ama ne kadar fayda eder diye düşünüyor insan

      Sil
  2. Bu konuda ebeveynlere çok iş düşüyor, tabi oralı olursa.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kesinlikle, herkesten önce ebeveynde bitiyor iş.

      Sil